Cung Tiến_Hành trình mới của nhạc sĩ thần đồng xưa

Vết bay Cung Tiến Saturday, July 17, 2010

Hành trình mới của nhạc sĩ thần đồng xưa Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt Một chương trình giới thiệu các nhạc phẩm Cung Tiến diễn ra tuần trước ở hí viện La Mirada đã để lại dấu ấn đậm nét,tuycó phần ngỡ ngàng, nơi khá nhiều khán giả. Dàn nhạc Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ và ban hợp xướng Ngàn Khơi trình diễn nhạc phẩm Thu Vàng, sáng tác đầu tay của nhạc sĩ Cung Tiến hồi ông mới 13 tuổi. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt) Ðược biết đến như một thần đồng âm nhạc, sáng tác bài Thu Vàng năm 13 tuổi và bài Hoài Cảm năm 14, 15 tuổi, nhạc sĩ Cung Tiến, nay đã lớn tuổi, vẫn tiếp tục khám phá những mảng trời mới trong âm nhạc. Trong cuộc hành trình mới này, ông nhận được sự đồng cảm và hợp tác nhiệt tình của nhạc trưởng Nguyễn Khánh Hồng. Như nhạc sĩ Cung Tiến phát biểu vào cuối buổi hòa nhạc, đây là lần thứ ba hay thứ tư nhạc trưởng Nguyễn Khánh Hồng và dàn nhạc giao hưởng của Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ trình diễn những bản hòa tấu của nhạc sĩ Cung Tiến. Ca sĩ Lệ Thu mang đến bài “Kẻ Ở” phổ thơ Quang Dũng với tiếng đàn piano Ngô Diễm Uyên. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt) Dàn nhạc Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ (Vietnamese-American Philharmonic Society), với những nhạc sĩ thanh thiếu niên người Mỹ gốc Việt, đã là nền chính cho đêm nhạc “Vết Chim Bay” do Hội VAALA (Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ) tổ chức. Bản hòa tấu “Chinh Phụ Ngâm,” với giai điệu và hòa âm đầy tính ngũ cung, bên cạnh giọng ngâm của ca sĩ Bích Liên, được dàn nhạc trình diễn ngay đầu chương trình và cũng ngay lập tức ra dấu hiệu cho tất cả khán giả ngồi đầy rạp là, Cung Tiến của ngày hôm nay khác rất nhiều Cung Tiến của thời niên thiếu. Bên cạnh dàn nhạc, có sự tham dự của ban hợp xướng Ngàn Khơi và nhiều ca sĩ, trong đó phải kể đến giọng hát Lệ Thu. Trước đây nhiều chục năm, Lệ Thu đã mang ca khúc “Hương Xưa” tới giới thưởng ngoạn của Sài Gòn, thì trong đêm “Vết Chim Bay,” Lệ Thu mang đến bài “Kẻ Ở” phổ thơ Quang Dũng với tiếng đàn piano Ngô Diễm Uyên và “Hoài Cảm” với dàn nhạc giao hưởng. Bài “Hương Xưa” được trao cho giọng ca trẻ Bích Vân hát cùng dàn nhạc. Bích Vân cũng hát một ca khúc mới của Cung Tiến, là bài “Vết Chim Bay” phổ thơ Phạm Thiên Thư. Ca sĩ Lê Hồng Quang hát “Thuở Làm Thơ Yêu Em,” phổ thơ Trần Dạ Từ, soạn cho thanh nhạc và sáo. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt) Ca sĩ Quỳnh Giao, cũng là một nhạc sĩ piano cổ điển, trình bày bài “Hoàng Hạc Lâu.” Dựa trên bài thơ cổ của Thôi Hiệu, “Hoàng Hạc Lâu” có lẽ là một trong những sáng tác tiêu biểu trong các sáng tác mới của Cung Tiến, đòi hỏi trình độ thanh nhạc cao hơn bình thường. Cũng chính cái mới đó - cần trình độ thanh nhạc cao, hay nói trắng ra là khó hát đúng, khó hát hay - cũng làm cho nhiều khán giả không hấp thụ được. Cô Hoa Phạm, một người trẻ lần đầu tiên nghe nhạc Cung Tiến, ngồi nghe chương trình từ đầu tới cuối rồi góp ý thẳng thừng: “Có mấy bài hay, mà nhiều bài khó nghe quá!” Cái mới của Cung Tiến không phải là cái gì quá đáng trong âm nhạc thế giới. Nhạc mới của Cung Tiến là sự kết hợp giữa nhạc cổ điển thế kỷ 20, với thang âm ngũ cung Việt Nam. Nhưng nhạc mới này đủ mới, và đủ lạ tai, để nhiều khán giả ngần ngừ, rồi nhận xét, “Khó hiểu.” Việc nhạc mới của Cung Tiến bị xem là lạ tai, chắc không có gì đáng ngạc nhiên: Những bản nhạc quen thuộc của ông đều là những bản nhạc êm dịu, với giai điệu và tiết tấu rất gần với nhạc cổ điển Tây phương thời thế kỷ 17, 18 - như Thu Vàng (“Chiều hôm nay lang thang trên đường”), Hương Xưa (“Người ơi, một chiều nắng tơ vàng hiền hòa hồn có mơ xa?”), Nguyệt Cầm (“Ðêm mùa trăng úa làm vỡ hồn ta”), và nhất là Hoài Cảm (“Chiều buồn len lén tâm tư”) với giai điệu rất gần với các bài hát thời Schubert đâu đó. Dàn nhạc Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ là nền chính của đêm nhạc Vết Chim Bay. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt) Với nhạc mới, Cung Tiến đưa những yếu tố của nhạc thế kỷ 20 vào nhạc phẩm của mình. Có những hợp âm không phải thuần túy “trưởng”/“thứ” như cũ. Có những sự phối hợp với thang âm ngũ cung. Và có những cách hòa âm phối khí chõi nhau một cách cố tình. Có phải người Việt Nam chưa bao giờ nghe những loại nhạc như vậy? Loại nhạc “chõi nhau một cách cố tình”? Thật ra, câu trả lời là: Hoàn toàn không. Chúng ta đã nghe rất nhiều những loại nhạc như vậy mà không biết, vì không để ý. Hầu hết nhạc nền trong phim, truyền hình, đều sáng tác theo trường phái thế kỷ 20, với vô số kể những hợp âm chõi nhau, thậm chí chói tai, nhưng người nghe ít khi nhận ra vì những bài nhạc đó đi quá sát với nội dung phim. Ðến khi tách ra một mình, không có phim ảnh kèm theo, người nghe bỡ ngỡ, “Sao khó nghe vậy?” Trong một đoạn phim tài liệu được chiếu trong đêm hòa nhạc Vết Chim Bay của VAALA, nhạc sĩ Cung Tiến cho biết ông yêu thơ Thanh Tâm Tuyền, chịu ảnh hưởng nhiều của thơ Thanh Tâm Tuyền, và trong đêm hòa nhạc này, người ta được nghe nhiều bài phổ thơ Thanh Tâm Tuyền. Nếu một người vốn quen thuộc với thơ thế kỷ 17, 18, mà nghe một bài Thanh Tâm Tuyền, người ấy sẽ nói gì, nếu không phải là “khó nghe quá, chói tai quá.” Mà nếu thơ đã không phải của thế kỷ 17, 18, thì nhạc phổ thơ đó cũng không thể làm kiểu thế kỷ 17, 18 được. Những bài nhạc mới của Cung Tiến có thể chưa được chấp nhận dễ dàng ngày hôm nay, nhưng đến một lúc nào đó, khi thơ kiểu Thanh Tâm Tuyền trở thành hiển nhiên, thì nhạc kiểu Cung Tiến mới, cũng sẽ trở thành hiển nhiên và những nhạc phẩm của đêm Vết Chim Bay sẽ có chỗ đứng xứng đáng của nó, là một phần kho báu của nhạc Việt Nam.