Saturday, January 8, 2011

'The King' và 'tội giết Vua' (Tạp Ghi Quỳnh Giao)

'The King' và 'tội giết Vua' (Tạp Ghi Quỳnh Giao)
Wednesday, January 05, 2011 Bookmark  and Share



Tạp Ghi Quỳnh Giao

Ðã có một thời mà dân Mỹ tôn sùng nếp sống hào hùng theo lối dọc ngang nào biết trên đầu có ai. Tay cầm khẩu súng, nách kẹp cuốn Thánh Kinh, họ lừng lững một mình một ngựa bước vào chốn hiểm nguy để tế khổn phò nguy.

“King” Elvis Presley.

Rồi khi hoàng hôn đổ xuống là họ lững thững ra đi tới chân trời mới, tìm những thách đố khác của thiên nhiên và ác đảng.

Có lẽ nước Mỹ ấy không còn nữa! Nhân vật Shane trong một cuốn phim cùng tên nay đã mỏi gối và ham sống. John Wayne có còn thì cũng thất nghiệp hoặc ra tòa vì xã hội không chấp nhận được cái thói ngang tàng của thời Viễn Tây.

Cuốn Thánh Kinh ngày nay là cuốn sách luật. Người Mỹ bây giờ mà làm gì cũng hỏi ý kiến luật sư để tránh bị kiện cáo bất ngờ, chứ ông mục sư hay cha xứ thì đã thành lạc hậu. Ngày Noel mà chào nhau “Merry Christmas” có khi bị quy tội là tôn sùng Thiên Chúa Giáo hoặc áp đặt giá trị tôn giáo vào đời sống! Ăn uống thì phải kiêng khem để tránh hóa chất độc hại, và nhất là tránh tội sát sinh! Ông tổng thống mà giơ tay đập con muỗi vo ve bên má thì cũng sợ là sẽ bị cử tri kết tội là tàn nhẫn. Bà tổng thống thì chỉ mặc áo lông giả vì sợ chồng sẽ mất phiếu của người đòi bảo vệ môi sinh hay thú hiếm...

Hình như nước Mỹ đã tự... nữ hóa, đàn ông đàn bà gì cũng thành đồng dạng và cái quyền đồng tính đã là chuyện phải đạo.

Ðầu năm mà Quỳnh Giao lại viết vu vơ về những thay đổi xã hội như vậy vì nhớ tới Ðức Vua, “The King.”

Nhớ tới Elvis Presley. Người ca sĩ này không thể tưởng tượng là bản thân mình đã kết tinh những đổi thay quá nhanh của xã hội.

Nếu còn sống, mùng 8 này, Elvis Presley đã mừng sinh nhật thứ 76. Ông mất quá sớm, ở tuổi 42 vào năm 1977 sau một thời gian ngắn bị bạo bệnh. Dù mất sớm, Elvis là một người đã phải sớm diễn xuất vai... Elvis Presley. Tức là đem sân khấu vào cuộc đời rồi bị bạo bệnh vì phải tự đầu độc để có khả năng tự nhái lại chính mình cho thần dân ở dưới được vui lòng.

Là một nghệ sĩ trình diễn và yêu nhạc, người viết đoán rằng Elvis Presley biết được thảm kịch của mình, nhưng nghĩ rằng dân Mỹ thì không.

Ðiều tối kỵ của một nghệ sĩ chân chính là bắt chước người khác, vì là đi mượn hào quang của ai khác để tự choàng lên đầu. Rất nhiều người đã phải “mất hồn” như vậy vì quần chúng thưởng ngoạn muốn thế. Khả năng thưởng ngoạn ấy có sự nghiệt ngã của nó mà các nghệ sĩ phải chọn lựa.

Nhưng, bi đát hơn việc vay mượn này là khi người nghệ sĩ phải bắt chước chính mình, là “bổn cũ xào lại” vì không thể mở ra những chân trời mới. Ðó là trường hợp của Elvis Presley.

Ông được trời cho một giọng ca thiên phú, ngọt mềm và óng ả như mật. Khi còn trẻ, Elvis hát Thánh ca rất hay và khởi nghiệp qua loại nhạc “chân quê,” country music, rất đặc thù của nước Mỹ hào hùng mà lãng mạn. Với tài năng riêng, Elvis đã đưa nhạc Rhythm and Blues vào quần chúng và kết hợp cả nhạc Country lẫn Thánh ca và Rock thành một sắc thái riêng. Ðó là công trình đáng kể nhất và lớn lao nhất của Elvis Presley, cho đến giờ này vẫn là dấu ấn khó nhòa, với các ca khúc như “Hound Dog,” “Don't Be Cruel,” “Teddy Bear” hay “All Shook Up.” “Love Me Tender”...

Là người học nhạc cổ điển Tây phương và trình diễn loại ca khúc nghệ thuật của tân nhạc Việt Nam, Quỳnh Giao chỉ nghe lại và cảm thêm nét tài hoa của Elvis khi thưởng thức nhạc Country và những bài Rock nguyên thủy. Quý độc giả có thể vượt qua thiên kiến mà thử nghiệm lại điều này. Rất hay chứ không rẻ tiền và phàm tục đâu.

Nhưng rồi người ta đã khai tử Elvis khi đội vương miện “The King of Rock and Roll” lên đầu người nghệ sĩ tài hoa này. Từ đó Elvis không còn là mình nữa mà phải trình diễn lại chính mình. Ông ưỡn ẹo các nhạc khúc thời thượng của người khác, lên sân khấu với bộ “jumpsuit” màu trắng gắn đầy kim tuyến lấp lánh như một “Ðông Phương Bất Bại” sồ sề của Hoa Kỳ.

Muốn như vậy thì Elvis phải uống thuốc liều và uống thuốc độc làm cơ thể càng bị hủy hoại.

Từ khi thành danh, quãng năm 60 trở về sau, Elvis là cái bóng của chính mình trên màn ảnh. Ông đóng phim hát hỏng và trở thành “sản phẩm thương mại” trong ý nghĩa tội nghiệp nhất của chữ này. Một kỹ nghệ quy mô đã khai thác sản phẩm Elvis, từ đĩa nhạc tới hình ảnh, kỷ vật đủ loại và có cả búp bê nữa, trong khi tiếng hát vượt thời gian quá nhanh đã quay về chốn cũ. Có lúc Elvis phải khoác lại áo trận là bộ đồ da màu đen thời “Hound Dog” để chinh phục những thành trì cũ của chính mình. Ông Vua Elvis bị triều đình cho thủ vai một anh hề.

Mới hơn ba chục tuổi mà đã phải nhai kẹo chewing gum để tìm lại hương vị thanh xuân thì có là bi kịch hay không?

Mở đầu, Quỳnh Giao nói rằng nước Mỹ ngày nay đã mất cái nét hào hùng cũ vì thấy rằng con người ta e sợ đổi thay và hết dám phiêu lưu. Ngẫm lại thì có lẽ nước Mỹ cũng sợ chết hơn xưa. Nhưng hình như là điều ấy cũng chưa đúng hẳn. Hoa Kỳ có thể sợ chết hơn xưa nhưng kỹ nghệ thưởng ngoạn lại rất tích cực đưa nhiều nghệ sĩ của họ vào chỗ chết. Cái chết của nghệ thuật là khi các danh ca phải nhái lại chính mình. Cái chết của đời sống là khi danh ca phải dùng ma túy hay dược phẩm đủ loại để có thể múa may trên sân khấu cho người mua vui.

Khi Elvis Presley lên tới đỉnh cao chói lọi của sự nghiệp âm nhạc vào năm 1958 thì cũng là lúc Michael Jacson ra đời. Cả hai đều là những nghệ sĩ thượng thặng rồi trở thành “sản phẩm thương mại” và để hoàn tất vai trò quá độc ác này họ đã phải tự đánh lừa bằng thuốc độc.

Quỳnh Giao mong độc giả nên dành vài phút suy nghĩ về hiện tượng này để biết thương các nghệ sĩ và nên nghi ngờ cái lối thưởng ngoạn của những người máy. Giới thưởng ngoạn vô tâm cứ nhắm mắt chạy theo trào lưu quái ác của kỹ nghệ sân khấu hay của nghệ thuật quảng cáo và giết chết thần tượng của họ mà không hay.

Labels

Followers